Przejdź do treści

Dlaczego trójnik kanalizacyjny ma inny kąt odejścia niż trójnik do wody

Lelko Rury i przewody

Pomarańczowe rury kanalizacyjne PVC z kielichami, do których dobiera się trójniki

Trójnik kanalizacyjny ma odejście pod kątem 45 lub około 87 stopni i skierowane zgodnie z kierunkiem spływu, bo ścieki płyną grawitacyjnie i ostre zderzenie strumieni powoduje zatory. W instalacji wodnej woda płynie pod ciśnieniem, więc kąt prosty nie przeszkadza w przepływie. Z tej prostej różnicy wynikają też inne cechy trójników: materiał, sposób łączenia i oznaczenia.

Grawitacja kontra ciśnienie

W rurze kanalizacyjnej ścieki zajmują tylko część przekroju i spływają po dnie dzięki spadkowi. Gdy boczne podłączenie wpada do rury głównej pod kątem prostym, strumień z odgałęzienia uderza w przeciwległą ściankę, hamuje przepływ w rurze głównej i może cofać się w górę odgałęzienia. Stałe elementy, takie jak papier czy resztki jedzenia, zatrzymują się wtedy w miejscu zderzenia i z czasem tworzą zator. Odejście pod kątem 45 stopni łagodnie wprowadza ścieki w kierunku spływu, dlatego na poziomych odcinkach kanalizacji stosuje się właśnie takie trójniki.

Trójniki 87 stopni, potocznie nazywane prostymi, też mają swoje miejsce. Montuje się je głównie w pionach, gdzie odejście poziome podłącza się do rury pionowej, a ścieki z odgałęzienia spadają w dół razem z głównym strumieniem. Na poziomie zastępuje się je zwykle zestawem trójnika 45 stopni i kolana 45 stopni, co daje łagodny łuk zamiast ostrego zakrętu.

W instalacji wodociągowej i grzewczej sytuacja jest zupełnie inna. Rura jest cała wypełniona wodą pod ciśnieniem, a przepływ wymusza ciśnienie sieci lub pompa. Kąt odejścia wpływa wtedy tylko na opory przepływu, które w domowej instalacji są niewielkie, więc standardem jest trójnik 90 stopni.

Trzy rodzaje trójników w jednej sieci

Na zewnątrz budynku, w sieciach wodociągowych, spotyka się trójniki (onninen.pl/produkty/Sieci-wodno-kanalizacyjne-i-gazowe/Sieci-i-przylacza-wodociagowe/Armatura-wodociagowa/Ksztaltki-i-laczniki-zeliwne/Trojniki-kolnierzowe) żeliwne z kołnierzami na wszystkich trzech wylotach. Oznacza się je średnicami nominalnymi przelotu i odgałęzienia oraz klasą ciśnienia, na przykład DN150/100 PN16. Łączy się je śrubami przez uszczelkę z kołnierzami zasuw, hydrantów i łączników rurowo-kołnierzowych. Takie trójniki tworzą węzły na sieci, z których wychodzą przyłącza do budynków i odejścia do hydrantów.

W instalacjach technologicznych, przy pompach, w kotłowniach i przy instalacjach wody pitnej wykonanych ze stali, używa się trójników gwintowanych. Tu wymiary podaje się w calach gwintu rurowego. Gdy ktoś szuka hasła trójnik 2 cale (onninen.pl/produkt/GEBO-Trojnik-gwintowany-ze-stali-nierdzewnej-nakretny-y-2-6220-200,237140), powinien pamiętać, że 2 cale to oznaczenie gwintu, a nie średnica rury w milimetrach. Gwint rurowy 2 cale ma średnicę zewnętrzną około 60 mm, co odpowiada rurze stalowej DN50. Trójnik ze stali nierdzewnej łączy się z innymi elementami ze stali nierdzewnej lub przez złączki izolujące, żeby uniknąć korozji przy kontakcie z ocynkiem.

W kanalizacji wewnętrznej królują kształtki kielichowe z uszczelką wargową. Popularnym zapytaniem w sklepach jest trójnik pcv 50 (onninen.pl/produkt/WAVIN-Trojnik-HT-PP-50x50x50-45-popiel-sanitarny-3021675,166759), choć współczesne kształtki kanalizacji wewnętrznej w systemie HT wykonuje się zwykle z polipropylenu, a nie z PVC. Z użytkowego punktu widzenia różnica polega głównie na odporności na temperaturę i chemię, bo średnice i sposób łączenia są takie same.

Jak czytać oznaczenia trójnika

Każda grupa trójników ma własny system oznaczeń, co łatwo pomylić przy zamówieniu:

Rodzaj trójnikaPrzykładowe oznaczenieCo oznaczają liczby
Żeliwny kołnierzowyDN150/100 PN16średnica nominalna przelotu i odgałęzienia, ciśnienie nominalne w barach
Gwintowany stalowy2" lub 2 x 1 1/2"rozmiar gwintu rurowego przelotu i odgałęzienia
Kanalizacyjny HT50x50x50 45°średnice zewnętrzne rur w mm oraz kąt odejścia

W kanalizacji trójnik redukcyjny ma zawsze mniejsze odgałęzienie niż przelot, na przykład 110x50, nigdy odwrotnie. Rura o mniejszej średnicy nie może zbierać ścieków z większej.

Najczęstsze błędy przy montażu

  • Trójnik kanalizacyjny 45 stopni zamontowany odwrotnie, z odejściem skierowanym pod prąd. Ścieki z odgałęzienia płyną wtedy pod górę względem rury głównej.
  • Trójnik prosty 87 stopni na poziomym odcinku pod podłogą, zwłaszcza przy podłączeniu odpływu prysznica lub zlewu.
  • Kielich trójnika skierowany przeciwnie do kierunku spływu, przez co ścieki trafiają na krawędź rury zamiast na wnętrze kielicha.
  • Brak smaru do uszczelek przy wciskaniu rur w kielichy, co może podwinąć uszczelkę i dać przeciek.
  • Uszczelnianie gwintów trójnika stalowego zbyt grubą warstwą konopi, która rozsadza kształtkę przy dokręcaniu.

Przed zamknięciem bruzdy lub zasypaniem wykopu każde połączenie warto sprawdzić. W kanalizacji wystarczy obejrzeć ułożenie kształtek i spadki, w instalacji wodnej trzeba wykonać próbę ciśnieniową.

Przeczytaj także