Dlaczego trójnik kanalizacyjny ma inny kąt odejścia niż trójnik do wody
Trójnik kanalizacyjny ma odejście pod kątem 45 lub około 87 stopni i skierowane zgodnie z kierunkiem spływu, bo ścieki płyną grawitacyjnie i ostre zderzenie strumieni powoduje zatory. W instalacji wodnej woda płynie pod ciśnieniem, więc kąt prosty nie przeszkadza w przepływie. Z tej prostej różnicy wynikają też inne cechy trójników: materiał, sposób łączenia i oznaczenia.
Grawitacja kontra ciśnienie
W rurze kanalizacyjnej ścieki zajmują tylko część przekroju i spływają po dnie dzięki spadkowi. Gdy boczne podłączenie wpada do rury głównej pod kątem prostym, strumień z odgałęzienia uderza w przeciwległą ściankę, hamuje przepływ w rurze głównej i może cofać się w górę odgałęzienia. Stałe elementy, takie jak papier czy resztki jedzenia, zatrzymują się wtedy w miejscu zderzenia i z czasem tworzą zator. Odejście pod kątem 45 stopni łagodnie wprowadza ścieki w kierunku spływu, dlatego na poziomych odcinkach kanalizacji stosuje się właśnie takie trójniki.
Trójniki 87 stopni, potocznie nazywane prostymi, też mają swoje miejsce. Montuje się je głównie w pionach, gdzie odejście poziome podłącza się do rury pionowej, a ścieki z odgałęzienia spadają w dół razem z głównym strumieniem. Na poziomie zastępuje się je zwykle zestawem trójnika 45 stopni i kolana 45 stopni, co daje łagodny łuk zamiast ostrego zakrętu.
W instalacji wodociągowej i grzewczej sytuacja jest zupełnie inna. Rura jest cała wypełniona wodą pod ciśnieniem, a przepływ wymusza ciśnienie sieci lub pompa. Kąt odejścia wpływa wtedy tylko na opory przepływu, które w domowej instalacji są niewielkie, więc standardem jest trójnik 90 stopni.
Trzy rodzaje trójników w jednej sieci
Na zewnątrz budynku, w sieciach wodociągowych, spotyka się trójniki (onninen.pl/produkty/Sieci-wodno-kanalizacyjne-i-gazowe/Sieci-i-przylacza-wodociagowe/Armatura-wodociagowa/Ksztaltki-i-laczniki-zeliwne/Trojniki-kolnierzowe) żeliwne z kołnierzami na wszystkich trzech wylotach. Oznacza się je średnicami nominalnymi przelotu i odgałęzienia oraz klasą ciśnienia, na przykład DN150/100 PN16. Łączy się je śrubami przez uszczelkę z kołnierzami zasuw, hydrantów i łączników rurowo-kołnierzowych. Takie trójniki tworzą węzły na sieci, z których wychodzą przyłącza do budynków i odejścia do hydrantów.
W instalacjach technologicznych, przy pompach, w kotłowniach i przy instalacjach wody pitnej wykonanych ze stali, używa się trójników gwintowanych. Tu wymiary podaje się w calach gwintu rurowego. Gdy ktoś szuka hasła trójnik 2 cale (onninen.pl/produkt/GEBO-Trojnik-gwintowany-ze-stali-nierdzewnej-nakretny-y-2-6220-200,237140), powinien pamiętać, że 2 cale to oznaczenie gwintu, a nie średnica rury w milimetrach. Gwint rurowy 2 cale ma średnicę zewnętrzną około 60 mm, co odpowiada rurze stalowej DN50. Trójnik ze stali nierdzewnej łączy się z innymi elementami ze stali nierdzewnej lub przez złączki izolujące, żeby uniknąć korozji przy kontakcie z ocynkiem.
W kanalizacji wewnętrznej królują kształtki kielichowe z uszczelką wargową. Popularnym zapytaniem w sklepach jest trójnik pcv 50 (onninen.pl/produkt/WAVIN-Trojnik-HT-PP-50x50x50-45-popiel-sanitarny-3021675,166759), choć współczesne kształtki kanalizacji wewnętrznej w systemie HT wykonuje się zwykle z polipropylenu, a nie z PVC. Z użytkowego punktu widzenia różnica polega głównie na odporności na temperaturę i chemię, bo średnice i sposób łączenia są takie same.
Jak czytać oznaczenia trójnika
Każda grupa trójników ma własny system oznaczeń, co łatwo pomylić przy zamówieniu:
| Rodzaj trójnika | Przykładowe oznaczenie | Co oznaczają liczby |
|---|---|---|
| Żeliwny kołnierzowy | DN150/100 PN16 | średnica nominalna przelotu i odgałęzienia, ciśnienie nominalne w barach |
| Gwintowany stalowy | 2" lub 2 x 1 1/2" | rozmiar gwintu rurowego przelotu i odgałęzienia |
| Kanalizacyjny HT | 50x50x50 45° | średnice zewnętrzne rur w mm oraz kąt odejścia |
W kanalizacji trójnik redukcyjny ma zawsze mniejsze odgałęzienie niż przelot, na przykład 110x50, nigdy odwrotnie. Rura o mniejszej średnicy nie może zbierać ścieków z większej.
Najczęstsze błędy przy montażu
- Trójnik kanalizacyjny 45 stopni zamontowany odwrotnie, z odejściem skierowanym pod prąd. Ścieki z odgałęzienia płyną wtedy pod górę względem rury głównej.
- Trójnik prosty 87 stopni na poziomym odcinku pod podłogą, zwłaszcza przy podłączeniu odpływu prysznica lub zlewu.
- Kielich trójnika skierowany przeciwnie do kierunku spływu, przez co ścieki trafiają na krawędź rury zamiast na wnętrze kielicha.
- Brak smaru do uszczelek przy wciskaniu rur w kielichy, co może podwinąć uszczelkę i dać przeciek.
- Uszczelnianie gwintów trójnika stalowego zbyt grubą warstwą konopi, która rozsadza kształtkę przy dokręcaniu.
Przed zamknięciem bruzdy lub zasypaniem wykopu każde połączenie warto sprawdzić. W kanalizacji wystarczy obejrzeć ułożenie kształtek i spadki, w instalacji wodnej trzeba wykonać próbę ciśnieniową.
Przeczytaj także
Czy kształtki do rur wielowarstwowych różnych producentów są zamienne
HydraulikaTa sama średnica na rurze nie oznacza, że kształtki dwóch systemów do siebie pasują.
Czytaj dalej: Czy kształtki do rur wielowarstwowych różnych producentów są zamienne
Czym różni się przewód YDY od YKY i który stosować w instalacji domowej
ElektrykaWybór odpowiedniego przewodu do instalacji elektrycznych to kluczowy krok ku bezpieczeństwu i funkcjonalności naszego domu.
Czytaj dalej: Czym różni się przewód YDY od YKY i który stosować w instalacji domowej
Jak wybrać odpowiednią zaciskarkę do rur w instalacjach hydraulicznych
HydraulikaWybór właściwego narzędzia do zaciskania połączeń rurowych to jedna z najważniejszych decyzji, jaką podejmuje instalator.
Czytaj dalej: Jak wybrać odpowiednią zaciskarkę do rur w instalacjach hydraulicznych