Jak dobrać i zamontować zawór przeciwzalewowy na kanalizacji w domu z piwnicą

Właściciele domów z piwnicą najczęściej dowiadują się o istnieniu zaworu przeciwzalewowego po pierwszym zalaniu. Podczas gwałtownej burzy kanał w ulicy wypełnia się wodą deszczową i ściekami, a ciśnienie w sieci rośnie. Jeśli kratka podłogowa, umywalka lub pralka w piwnicy znajduje się poniżej poziomu ulicy, ścieki zaczynają płynąć w przeciwnym kierunku i wypływają do domu. Zawór przeciwzalewowy, nazywany też zaworem zwrotnym kanalizacyjnym lub zasuwą burzową, zamyka przepływ w takiej sytuacji.

• Dowiesz się, które przybory w domu są narażone na cofkę z kanalizacji.
• Poznasz rodzaje zaworów przeciwzalewowych i ich ograniczenia.
• Sprawdzisz, gdzie zamontować zawór, żeby nie zamykał odpływu z całego domu.
• Zobaczysz, jak dbać o zawór, żeby zadziałał wtedy, gdy będzie potrzebny.

Poziom zalewania, czyli kiedy ryzyko jest realne

Podstawowym pojęciem jest poziom zalewania. Zwykle przyjmuje się, że jest to poziom terenu przy budynku lub poziom ulicy nad kanałem, jeśli lokalny zarządca sieci nie podaje innej wartości. Wszystkie przybory sanitarne i wpusty położone poniżej tego poziomu są narażone na cofnięcie ścieków. W domu z piwnicą będą to zwykle:

• kratki ściekowe w podłodze kotłowni i pralni,
• umywalka, zlew gospodarczy, prysznic lub WC w piwnicy,
• odpływ pralki i kondensatu z kotła,
• wpusty przy zejściu do piwnicy i na podjeździe do garażu podziemnego.

Przybory położone powyżej poziomu zalewania, czyli na parterze i piętrze, nie potrzebują zabezpieczenia i nie powinny odprowadzać ścieków przez zawór zwrotny.

Rodzaje zaworów przeciwzalewowych

Rodzaj	Jak działa	Gdzie się sprawdza
Zawór z jedną klapą automatyczną	Klapa zamyka się samoczynnie pod naporem cofających się ścieków	Proste układy, gdy nie ma WC poniżej poziomu zalewania
Zawór z dwiema klapami, automatyczną i ręczną	Druga klapa pozwala zamknąć przepływ ręcznie, na przykład przed dłuższym wyjazdem	Najczęstszy wybór w domach z piwnicą
Zawór z klapą sterowaną elektrycznie i czujnikiem	Czujnik wykrywa cofkę i siłownik zamyka zawór, często z sygnalizacją alarmową	Pomieszczenia o większej wartości, piwnice mieszkalne
Przepompownia z pętlą przeciwzalewową	Ścieki są podnoszone powyżej poziomu zalewania i dopiero wtedy spływają grawitacyjnie	WC i łazienki w piwnicy, które muszą działać także podczas cofki

Ważne ograniczenie: gdy zawór jest zamknięty, przybory za nim nie mogą odprowadzać ścieków. Przez kilka godzin intensywnych opadów nie wolno wtedy korzystać z umywalki czy pralki w piwnicy. Jeśli w piwnicy jest łazienka używana na co dzień, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest przepompownia.

Gdzie zamontować zawór

Najczęstszym błędem jest montaż zaworu na głównym przykanaliku wychodzącym z budynku. Wtedy w czasie cofki zawór odcina odpływ ze wszystkich pięter, a ścieki z parteru i piętra spływające pionem zaczynają wypływać przez najniżej położone przybory w piwnicy, czyli dokładnie tam, gdzie miały być bezpieczne.

Prawidłowo zawór montuje się tylko na tej części kanalizacji, która zbiera ścieki z przyborów poniżej poziomu zalewania. Piony z wyższych kondygnacji powinny łączyć się z przykanalikiem za zaworem. W istniejących domach oznacza to czasem przebudowę poziomów w piwnicy, ale bez tego zabezpieczenie działa tylko częściowo.

1. Ustal, które przybory leżą poniżej poziomu zalewania.
2. Sprawdź, czy ścieki z tych przyborów płyną osobnym poziomem, czy łączą się z pionami.
3. Zaplanuj miejsce montażu w dostępnym miejscu, najlepiej w podłodze z rewizją lub w studzience.
4. Zachowaj spadek i średnicę rury zgodną z resztą instalacji, zwykle DN110 lub DN160.
5. Zapewnij dostęp do pokrywy zaworu w celu czyszczenia i kontroli klap.

Zawory w wersji do zabudowy w rurociągu oraz zasuwy burzowe do studzienek dostępne są w kategorii zasuwy i klapy burzowe do kanalizacji. Przy wyborze trzeba zwrócić uwagę, czy zawór jest przeznaczony do ścieków bytowych zawierających fekalia, czy tylko do wody szarej i deszczowej.

Przeglądy i konserwacja

Zawór zwrotny, który latami nie był sprawdzany, często nie zadziała w krytycznym momencie. Klapy pokrywają się osadem, uszczelki twardnieją, a tłuszcz i włosy blokują pełne zamknięcie. Producenci zalecają kontrolę co najmniej raz lub dwa razy w roku, a w budynkach usługowych częściej. Podczas przeglądu:

• otwiera się pokrywę rewizyjną i usuwa osady z korpusu,
• sprawdza się swobodny ruch i szczelność klap,
• kontroluje się uszczelki i ewentualnie wymienia je na nowe,
• przy zaworach elektrycznych testuje się czujnik i sygnalizację.

Objawy pracy kanalizacji, które mogą zapowiadać problem z cofką, to bulgotanie w odpływach i wolny spływ podczas deszczu. Ich przyczyny opisuje poradnik o tym, co powoduje bulgotanie w rurach kanalizacyjnych. Jeśli w domu jest już przepompownia, warto znać typowe usterki pomp, o których przeczytasz w tekście o problemach z pracą pomp zatapialnych w przepompowniach.

Co jeszcze ogranicza ryzyko zalania piwnicy

Zawór to podstawowe, ale nie jedyne zabezpieczenie. W domach z piwnicą warto sprawdzić kilka dodatkowych elementów:

• czy rynny i odwodnienie terenu nie są podłączone do kanalizacji sanitarnej, bo w czasie ulewy dociążają ją wodą deszczową,
• czy wpusty przy zejściu do piwnicy i bramie garażu mają osadnik i są drożne,
• czy w najniższym punkcie piwnicy jest studzienka z pompą zatapialną i czujnikiem poziomu wody,
• czy rury i kształtki w posadzce piwnicy są szczelne, bo cofające się ścieki znajdą każdą nieszczelność.

Dobrym uzupełnieniem jest prosty czujnik zalania z sygnalizacją dźwiękową lub powiadomieniem na telefon, ustawiony przy kratce podłogowej.

Podsumowanie

Zawór przeciwzalewowy chroni piwnicę tylko wtedy, gdy jest zamontowany na właściwym odcinku kanalizacji, dobrany do rodzaju ścieków i regularnie kontrolowany. Przed zakupem warto sprawdzić przebieg poziomów w piwnicy, a przy łazience używanej codziennie rozważyć przepompownię z pętlą przeciwzalewową.